Waar de warmte naartoe gaat
Een buitenzwembad verliest op vijf manieren warmte: door verdamping, straling naar de hemel, convectie (wind boven het wateroppervlak), naar de grond en door vers water dat moet worden bijgevuld en verwarmd. Daartegenover staat één voordeel: de zon, die het water rechtstreeks verwarmt.
De verwarming moet het verschil compenseren. Het onderstaande diagram toont de balans van een voorbeeldzwembad. Zonder afdekking gaat er in het model gedurende het seizoen ongeveer 79.000 kWh verloren, levert de zon 34.000 kWh en dekt de verwarming de resterende 45.000 kWh.
47.847 kWh
8.689 kWh
14.228 kWh
9.201 kWh
13.220 kWh
7.211 kWh
2.386 kWh
2.386 kWh
1.484 kWh
269 kWh
34.257 kWh
18.557 kWh
De grootste oorzaak van verlies is niet de wind of de kou, maar water dat verdampt.
In het voorbeeld is ongeveer 60 procent van alle warmteverliezen het gevolg van verdamping. Precies daar komt een afdekking van pas.
Hoe de afdekking de verliezen verlaagt
Een zwembadafdekking ligt op het water en sluit het oppervlak af. Dit werkt in op drie van deze vijf manieren waarop warmte verloren gaat:
Verdamping: Zonder contact met de lucht verdampt er nauwelijks water. In het voorbeeld dalen de verliezen door verdamping van 47.847 naar 8.689 kWh (een daling van 82%). Per seizoen verdampt er ongeveer 58.000 liter minder.
Straling en convectie: De afdekking ligt aan de bovenzijde aanzienlijk dichter bij de luchttemperatuur dan het warme water. Daardoor straalt er minder warmte naar de hemel (35% minder) en koelt de wind minder af (45% minder).
Vers water: Minder verdamping betekent minder bijvullen en dus minder water dat moet worden verwarmd. Een afdekking heeft geen invloed op de verliezen naar de grond.
Welke uitvoeringen er zijn, leest u in de gids Soorten zwembadafdekking: overzicht. Wanneer een overkapping de betere keuze is, staat in de vergelijking Zwembadoverkapping of zwembadafdekking.
Rekenvoorbeeld: 5 × 10 m
Voor dit voorbeeld gelden de volgende aannames: zwembad van 5 × 10 m (50 m²) en 1,50 m diep, watertemperatuur 28 °C, in bedrijf van mei tot september, afdekking overdag vier uur open en verder gesloten. Klimaatgegevens: testreferentiejaar Würzburg. Locatie beschut tegen de wind (0,2 m/s), vers water 10 °C.
| Resultaat van de modelberekening | Waarde |
|---|---|
| Verwarmingsbehoefte zonder afdekking | 44.908 kWh |
| Verwarmingsbehoefte met afdekking | 9.200 kWh |
| Besparing per seizoen | 35.708 kWh (80%) |
| Besparing per m² wateroppervlak | ≈ 700 kWh |
| Minder verdampt water | ≈ 58.000 liter |
Wat deze hoeveelheid warmte voor uw verwarming betekent, hangt af van de energiedrager. Als u dit vermenigvuldigt met uw energieprijs, krijgt u de besparing in euro’s:
| Verwarming | Komt per seizoen overeen met |
|---|---|
| Elektriciteit (directe elektrische verwarming) | 35.708 kWh elektriciteit |
| Warmtepomp (aanname: seizoensprestatiefactor van 4) | 8.900 kWh elektriciteit |
| Aardgas (rendement 90%) | 39.700 kWh gas |
| Stookolie (rendement 85%) | 4.200 liter stookolie |
De waarden gelden voor het voorbeeldzwembad. Voor uw eigen zwembad kunt u de energiecalculator voor zwembaden gebruiken, die op hetzelfde model is gebaseerd.
Waar de besparing van afhangt
De besparing is geen vaste grootheid. Vier factoren zijn hiervoor het meest bepalend.
Watertemperatuur. Hoe warmer het zwembad, hoe groter de warmteverliezen en hoe meer een afdekking kan tegenhouden. Procentueel bedraagt de besparing in het model tussen 76 en 92 procent van de verwarmingsbehoefte.
| Watertemperatuur | Verwarmingsbehoefte zonder afdekking | Besparing |
|---|---|---|
| 24 °C | 20.841 kWh | 19.188 kWh |
| 26 °C | 32.473 kWh | 27.122 kWh |
| 28 °C | 44.908 kWh | 35.708 kWh |
| 30 °C | 58.221 kWh | 45.008 kWh |
| 32 °C | 72.497 kWh | 55.092 kWh |
Zwemseizoen. Wie het zwembad langer verwarmt, bespaart in absolute cijfers meer, ook al daalt het percentage: in het koele seizoen spelen convectie en straling een grotere rol, en een afdekking vermindert deze twee verliezen minder sterk dan verdamping.
| Gebruiksperiode | Verwarmingsbehoefte zonder afdekking | Besparing |
|---|---|---|
| Juli en augustus | 14.731 kWh | 12.386 kWh |
| Mei tot en met september | 44.908 kWh | 35.708 kWh |
| April tot en met oktober | 75.486 kWh | 56.992 kWh |
| Het hele jaar | 180.795 kWh | 125.259 kWh |
Grootte van het zwembad. Verdamping en straling zijn afhankelijk van de grootte van het wateroppervlak. De besparing neemt daarom bijna lineair toe met de oppervlakte, met ongeveer 700 kWh per vierkante meter per seizoen.
| Zwembad | Besparing per seizoen | per m² |
|---|---|---|
| 3 × 6 m (18 m²) | 12.699 kWh | 706 kWh |
| 4 × 8 m (32 m²) | 22.749 kWh | 711 kWh |
| 5 × 10 m (50 m²) | 35.708 kWh | 714 kWh |
| 6 × 12 m (72 m²) | 51.575 kWh | 716 kWh |
| 8 × 16 m (128 m²) | 92.036 kWh | 719 kWh |
Windligging. Op een winderige locatie verdampt er meer water. Bij een windsnelheid van 0,5 m/s (open weide, windarme locatie) berekent het model voor het voorbeeldzwembad een besparing van circa 46.000 kWh in plaats van 36.000 kWh. In de energiecalculator voor zwembaden gaan wij bewust uit van een beschutte locatie.
Dagelijkse zwemtijd. Verrassend weinig. Als de afdekking overdag tussen nul en acht uur open is, verandert de besparing in het model met ongeveer 1 procent (35.500 tot 35.900 kWh), omdat de zon het zwembad overdag mede verwarmt. Het is van cruciaal belang dat de afdekking ’s nachts en wanneer het zwembad niet wordt gebruikt, gesloten is.
En de zon?
Een afdekking laat slechts een deel van de zonne-energie door. Het model gaat uit van een totale zonne-energiedoorlatendheid van 0,2, oftewel een vijfde. In het voorbeeld levert de zon zonder afdekking 34.000 kWh op, met afdekking 19.000 kWh. Er gaat dus ongeveer 16.000 kWh aan zonnewinst verloren.
Dat is de prijs voor de bescherming: tegelijkertijd dalen de verliezen met ongeveer 51.000 kWh. Het netto-effect bedraagt de besparing van 36.000 kWh uit het rekenvoorbeeld. Doorslaggevend is dus de vergelijking tussen beide posten: de afdekking houdt aanzienlijk meer warmte in het zwembad vast dan dat zij aan zonnewarmte tegenhoudt.
Wat het getal niet zegt
Alle cijfers op deze pagina zijn afkomstig uit een modelberekening. Deze is gebaseerd op het balansmodel van het Fraunhofer-Instituut voor Bouwfysica IBP (EDA-F 2.02), waarvoor wij een licentie hebben verkregen voor onze energiecalculator voor zwembaden, en niet op metingen aan uw zwembad.
Wat niet in het model is meegenomen: uw daadwerkelijke gebruiksgedrag, weersomstandigheden die afwijken van het testreferentiejaar, een zwembadvorm met bijzondere oppervlakken, de staat van uw verwarmingsinstallatie en de vraag of de afdekking betrouwbaar wordt gesloten. De besparing kan daarom hoger of lager uitvallen. Wij kunnen geen garantie geven op energiebesparingen.
Naast de energiebesparing biedt een gesloten afdekking nog meer voordelen, zoals minder verdampt water en minder vuil in het zwembad. Deze effecten hebben wij hier niet in cijfers uitgedrukt.
Veelgestelde vragen
Hoeveel energie bespaart een zwembadafdekking?
In het model gaat het om ongeveer 700 kWh per vierkante meter wateroppervlak per seizoen (28 °C, mei tot september, klimaat van Würzburg). Voor een zwembad van 5 × 10 m komt dit neer op ongeveer 36.000 kWh aan verwarmingsenergie of 4.000 liter stookolie. Dit is een richtwaarde, geen toezegging.
Waarom is verdamping het grootste verlies?
Verdampend water neemt veel warmte mee: één liter onttrekt ongeveer 0,67 kWh aan het zwembad. In het rekenvoorbeeld is verdamping verantwoordelijk voor ongeveer 60% van alle warmteverliezen. Een gesloten afdekking onderbreekt het contact tussen water en lucht en voorkomt dit verlies grotendeels.
Neemt de afdekking het zwembad niet de zonnewarmte af?
Gedeeltelijk wel: in het voorbeeld gaat er ongeveer 16.000 kWh aan zonnewinst verloren. Daar staat echter een vermindering van de verliezen met ongeveer 51.000 kWh tegenover. Per saldo blijft de besparing duidelijk positief. Het model gaat uit van de totale zonne-energiedoorlatendheid van de afdekking van 0,2, dat wil zeggen een vijfde van de zonne-energie.
Is de afdekking ook bij een warmtepomp de moeite waard?
Ja, want zij vermindert de verwarmingsbehoefte en daarmee de bedrijfstijd van de warmtepomp. In het voorbeeld gaat het bij een seizoensprestatiefactor van 4 om ongeveer 8.900 kWh minder elektriciteit per seizoen. Of dit rendabel is, hangt af van uw elektriciteitsprijs en de daadwerkelijke efficiëntie van uw installatie.
Hoe belangrijk is de dagelijkse zwemtijd?
In het model verandert de besparing nauwelijks (ongeveer 1%) wanneer de afdekking per dag tussen nul en acht uur openstaat, omdat de zon het zwembad overdag mede verwarmt. Het is van cruciaal belang dat de afdekking ’s nachts en wanneer het zwembad niet wordt gebruikt, gesloten is. Als de afdekking twaalf uur per dag openstaat, daalt de besparing met ongeveer 14%.
Vanaf welke watertemperatuur is een afdekking de moeite waard?
Zodra u het zwembad verwarmt. Hoe warmer het water, hoe groter de absolute besparing. Bij 22 °C blijft er in het model slechts een kleine behoefte van ongeveer 10.000 kWh over voor de verwarming; dan valt er dus maar weinig te besparen. Bij 30 °C is dat in ons voorbeeld al ongeveer 45.000 kWh.