Dokąd ucieka ciepło
Basen zewnętrzny traci ciepło na pięć sposobów: poprzez parowanie, promieniowanie w kierunku nieba, konwekcję (wiatr nad powierzchnią), do gruntu oraz poprzez świeżą wodę, którą należy uzupełniać i podgrzewać. Z drugiej strony występuje źródło zysku: słońce, które bezpośrednio ogrzewa wodę.
Ogrzewanie musi wyrównać pozostałą różnicę. Poniższy wykres przedstawia bilans przykładowego basenu. W modelu bez pokrywy w ciągu sezonu traci się około 79 000 kWh, słońce dostarcza 34 000 kWh, a ogrzewanie pokrywa pozostałe 45 000 kWh.
47 847 kWh
8 689 kWh
14 228 kWh
9 201 kWh
13 220 kWh
7 211 kWh
2 386 kWh
2 386 kWh
1 484 kWh
269 kWh
34 257 kWh
18 557 kWh
Największym źródłem strat nie jest wiatr ani zimno, lecz woda, która ulega parowaniu.
W tym przykładzie około 60 procent wszystkich strat ciepła wynika z parowania. Właśnie tutaj działa pokrywa.
Jak pokrywa zmniejsza straty
Pokrywa basenowa spoczywa na wodzie i zamyka powierzchnię basenu. Ma to wpływ na trzy z tych pięciu dróg utraty ciepła:
Parowanie: Bez kontaktu z powietrzem woda praktycznie nie paruje. W tym przykładzie straty spowodowane parowaniem spadają z 47 847 do 8 689 kWh (spadek o 82%). W ciągu sezonu paruje o około 58 000 litrów mniej.
Promieniowanie i konwekcja: W górnej części pokrywa znajduje się znacznie bliżej temperatury powietrza niż ciepła woda. Dzięki temu mniej ciepła promieniuje w kierunku nieba (35% mniej), a wiatr powoduje mniejsze ochłodzenie (45% mniej).
Świeża woda: Mniejsze parowanie oznacza mniejsze uzupełnianie, a tym samym mniej wody, którą należy podgrzać. Pokrywa nie ma wpływu na straty do gruntu.
O tym, jakie rodzaje konstrukcji istnieją, dowiedzą się Państwo z poradnika Rodzaje pokryw basenowych: przegląd. Kiedy lepszym wyborem jest zadaszenie, wyjaśnia porównanie Zadaszenie basenu czy pokrywa basenowa.
Przykład obliczeniowy: 5 × 10 m
W niniejszym przykładzie przyjęto następujące założenia: basen o wymiarach 5 × 10 m (50 m²) i głębokości 1,50 m, temperatura wody 28 °C, eksploatacja od maja do września, pokrywa otwarta przez cztery godziny w ciągu dnia, a przez pozostały czas zamknięta. Dane klimatyczne: typowy rok meteorologiczny – Würzburg. Lokalizacja osłonięta od wiatru (0,2 m/s), świeża woda o temperaturze 10 °C.
| Wynik obliczeń modelowych | Wartość |
|---|---|
| Zapotrzebowanie na ogrzewanie bez pokrywy | 44 908 kWh |
| Zapotrzebowanie na ogrzewanie z pokrywą | 9 200 kWh |
| Oszczędność na sezon | 35 708 kWh (80%) |
| Oszczędność na m² powierzchni wody | ≈ 700 kWh |
| Mniej odparowanej wody | ≈ 58 000 litrów |
To, co ta ilość ciepła oznacza dla Państwa ogrzewania, zależy od rodzaju nośnika energii. Po pomnożeniu tej wartości przez cenę energii otrzymają Państwo kwotę oszczędności w euro:
| Ogrzewanie | Równowartość na sezon |
|---|---|
| Prąd (bezpośrednie ogrzewanie elektryczne) | 35 708 kWh energii elektrycznej |
| Pompa ciepła (założenie: sezonowy współczynnik wydajności równy 4) | 8 900 kWh energii elektrycznej |
| Gaz ziemny (sprawność 90%) | 39 700 kWh gazu |
| Olej opałowy (sprawność 85%) | 4 200 litrów oleju opałowego |
Podane wartości dotyczą przykładowego basenu. W przypadku Państwa basenu prosimy o wykonanie obliczeń za pomocą kalkulatora oszczędności energii basenu, który wykorzystuje ten sam model.
Od czego zależy oszczędność
Wysokość oszczędności nie jest stała. Największy wpływ na nią mają cztery czynniki.
Temperatura wody. Im cieplejszy basen, tym większe straty i tym więcej ciepła może zatrzymać pokrywa. W ujęciu procentowym oszczędność w tym modelu wynosi od 76 do 92 procent zapotrzebowania na ogrzewanie.
| Temperatura wody | Zapotrzebowanie na ogrzewanie bez pokrywy | Oszczędność |
|---|---|---|
| 24 °C | 20 841 kWh | 19 188 kWh |
| 26 °C | 32 473 kWh | 27 122 kWh |
| 28 °C | 44 908 kWh | 35 708 kWh |
| 30 °C | 58 221 kWh | 45 008 kWh |
| 32 °C | 72 497 kWh | 55 092 kWh |
Sezon kąpielowy. Osoby, które dłużej ogrzewają basen, oszczędzają więcej w wartościach bezwzględnych, nawet jeśli udział procentowy tych oszczędności maleje: w chłodnej porze roku większe znaczenie mają konwekcja i promieniowanie, a pokrywa zmniejsza te dwie straty w mniejszym stopniu niż parowanie.
| Okres eksploatacji | Zapotrzebowanie na ogrzewanie bez pokrywy | Oszczędność |
|---|---|---|
| Lipiec i sierpień | 14 731 kWh | 12 386 kWh |
| Od maja do września | 44 908 kWh | 35 708 kWh |
| Od kwietnia do października | 75 486 kWh | 56 992 kWh |
| Przez cały rok | 180 795 kWh | 125 259 kWh |
Wielkość basenu. Parowanie i promieniowanie zależą od wielkości powierzchni wody. Oszczędności rosną zatem niemal liniowo wraz z powierzchnią, wynosząc około 700 kWh na metr kwadratowy w sezonie.
| Basen | Oszczędność na sezon | na m² |
|---|---|---|
| 3 × 6 m (18 m²) | 12 699 kWh | 706 kWh |
| 4 × 8 m (32 m²) | 22 749 kWh | 711 kWh |
| 5 × 10 m (50 m²) | 35 708 kWh | 714 kWh |
| 6 × 12 m (72 m²) | 51 575 kWh | 716 kWh |
| 8 × 16 m (128 m²) | 92 036 kWh | 719 kWh |
Ekspozycja na wiatr. W miejscach narażonych na wiatr odparowuje więcej wody. Przy prędkości wiatru wynoszącej 0,5 m/s (otwarta łąka, miejsce o niewielkim wietrze) model przewiduje dla przykładowego basenu oszczędność rzędu 46 000 kWh zamiast 36 000 kWh. W ramach kalkulatora oszczędności energii basenu celowo przyjmujemy za podstawę lokalizację osłoniętą.
Codzienny czas kąpieli. Zaskakująco niewiele. Jeśli pokrywa pozostaje otwarta w ciągu dnia przez okres od zera do ośmiu godzin, oszczędność w modelu zmienia się o około 1 procent (od 35 500 do 35 900 kWh), ponieważ słońce dodatkowo ogrzewa basen w ciągu dnia. Kluczowe znaczenie ma to, aby pokrywa była zamknięta w nocy oraz w czasie, gdy basen nie jest używany.
A co ze słońcem?
Pokrywa przepuszcza jedynie część energii słonecznej. Model zakłada całkowitą przepuszczalność energii słonecznej wynoszącą 0,2, czyli jedną piątą. W podanym przykładzie bez pokrywy słońce dostarcza 34 000 kWh, a z pokrywą – 19 000 kWh. Oznacza to zatem utratę około 16 000 kWh zysku słonecznego.
Taka jest cena za ochronę: jednocześnie straty zmniejszają się o około 51 000 kWh. Efekt netto wynosi 36 000 kWh oszczędności wynikające z przykładu obliczeniowego. Decydujące znaczenie ma zatem porównanie tych dwóch pozycji: pokrywa zatrzymuje w basenie znacznie więcej ciepła, niż odcina dopływu ciepła słonecznego.
Czego liczba nie mówi
Wszystkie dane liczbowe przedstawione na tej stronie pochodzą z obliczeń modelowych. Opierają się one na modelu bilansowym Instytutu Fizyki Budowli Fraunhofera IBP (EDA-F 2.02), na który uzyskaliśmy licencję do naszego kalkulatora oszczędności energii basenu, a nie na pomiarach wykonanych w Państwa basenie.
Czego nie uwzględnia model: Państwa rzeczywiste nawyki użytkowania, warunki pogodowe odbiegające od typowego roku meteorologicznego, kształt basenu o nietypowej powierzchni, stan Państwa instalacji grzewczej oraz to, czy pokrywa jest niezawodnie zamykana. Oszczędności mogą zatem być wyższe lub niższe. Nie możemy udzielić gwarancji oszczędności energii.
Oprócz oszczędności energii zamknięta pokrywa zapewnia dodatkowe korzyści, na przykład mniejsze parowanie wody i mniej zanieczyszczeń w basenie. Nie oszacowaliśmy tych efektów w ujęciu liczbowym.
Najczęściej zadawane pytania
Ile energii oszczędza pokrywa basenowa?
W modelu oszczędność wynosi około 700 kWh na metr kwadratowy powierzchni wody w sezonie (28 °C, od maja do września, klimat w Würzburgu). W przypadku basenu o wymiarach 5 × 10 m odpowiada to około 36 000 kWh energii grzewczej lub 4 000 litrów oleju opałowego. Jest to wartość orientacyjna, a nie zobowiązanie.
Dlaczego parowanie stanowi największą stratę?
Woda ulegająca parowaniu zabiera ze sobą dużo ciepła: jeden litr odbiera z basenu około 0,67 kWh. W przykładzie obliczeniowym parowanie stanowi około 60% wszystkich strat ciepła. Zamknięta pokrywa przerywa kontakt między wodą a powietrzem i w znacznym stopniu zapobiega tej stracie.
Czy pokrywa nie ogranicza dopływu ciepła słonecznego do basenu?
Częściowo tak: w podanym przykładzie traci się około 16 000 kWh zysków słonecznych. Z drugiej strony jednak straty są mniejsze o około 51 000 kWh. W sumie oszczędność pozostaje wyraźnie dodatnia. Model zakłada całkowitą przepuszczalność energii słonecznej wynoszącą 0,2, czyli jedną piątą energii słonecznej.
Czy zastosowanie pokrywy jest opłacalne również w przypadku pompy ciepła?
Tak, ponieważ zmniejsza to zapotrzebowanie na ogrzewanie, a tym samym czas pracy pompy ciepła. W podanym przykładzie, przy sezonowym współczynniku wydajności wynoszącym 4, oznacza to oszczędność około 8 900 kWh energii elektrycznej w sezonie. To, czy jest to opłacalne, zależy od ceny energii elektrycznej oraz rzeczywistej wydajności Państwa instalacji.
Jak ważny jest codzienny czas kąpieli?
W modelu oszczędności praktycznie nie ulegają zmianie (około 1%), jeśli pokrywa pozostaje otwarta przez okres od zera do ośmiu godzin dziennie, ponieważ słońce ogrzewa basen w ciągu dnia. Decydujące znaczenie ma to, aby pokrywa była zamknięta w nocy oraz w czasie, gdy basen nie jest użytkowany. Jeśli pokrywa pozostaje otwarta przez dwanaście godzin dziennie, oszczędności spadają o około 14%.
Od jakiej temperatury wody warto zastosować pokrywę?
Gdy tylko ogrzewają Państwo wodę w basenie. Im cieplejsza woda, tym większa bezwzględna oszczędność. Przy temperaturze 22 °C zapotrzebowanie na ogrzewanie w modelu wynosi już tylko około 10 000 kWh, więc oszczędności są odpowiednio niewielkie. Przy temperaturze 30 °C w naszym przykładzie wynosi ono już około 45 000 kWh.